کودک به وسیله نقاشی احساس و اندیشه خود را بیان می‌کند. همچنین آرزوها، خواسته‌ها، ترس‌ها، و مشکل‌های خود را نشان می‌دهد. 

نقاشی به خیال‌پردازی کودک کمک می‌کند. به این ترتیب کودک خیال خود را بکار می‌اندازد. کودکان در نقاشی‌های خود به صورت غریزی احساساتشان را نمایش می‌دهند. هرتصویری که در نقاشی کودکان کشیده می‌شود معنی خاص خود را دارد.

برای مثال خورشید، نمادی از پدر است و کودکانی که خورشید را نیمه یا پشت کوه نقاشی می‌کنند، با پدر خود رابطه صمیمی ندارند. برای درک مفهوم اشکال مختلفی که در نقاشی کودکان وجود دارد، با ما همراه باشید.

تفسیر نقاشی کودک

مفهوم اشکال مختلف در نقاشی کودکان

همانطور که پیش از این اشاره کردیم تصاویر مختلف در نقاشی کودکان معانی مختلفی دارند، که بیانگر احوالات و احساسات کودک شماست. در ادامه با مفهوم برخی از این تصاویر آشنا می‌شویم.

درخت

برای تجزیه کردن درخت باید به سه قسمت: ریشه، تنه، شاخ و برگ‌ها توجه کرد.

  • ریشه

ریشه در زمین فرو رفته و درخت بوسیله آن تغذیه می‌کند. اگر کودک به کشیدن ریشه توجه نشان دهد، مفهوم طبیعت بدوی، عاشقانه، محافظه کار و بی‌حرکت کودک است.

  • تنه

بیانگر پرثبات‌ترین و مشابه‌ترین عامل به خود کودک است، معمولا در سنین پیش از مدرسه کودکان تنه درخت را بلند نقاشی می‌کنند، ولی بعد از این سن بلند کشیدن ساقه درخت، نشانه عقب افتادگی فکری، آرزوی بازگشت به دوران کودکی و یا بیماری عصبی کودک است.

  • برگ‌

برگ‌های درهم و بهم ریخته درخت نشانگر شخصیت در خود فرورفته کودک است. همچنین کشیدن درختی که شاخه‌های آن مختلف و هر کدام به سویی کشیده شده‌اند، نشان‌گر حساسیت شدید کودک است ،که مسائل را به سادگی می‌فهمد و قادر به ارتباط با دیگران است.

تصویر انسان

کودک وقتی انسان می‌کشد، اول از همه خودش و درکی که از بدن یا تمایلاتش دارد، بیان می‌کند. اگر شکل انسان در مجموع هماهنگ باشد، معمولا نشانه این است که کودک سازگار است. 

ولی اگر تصویر انسان کوچک و یا در گوشه صفحه کشیده شده باشد، نشانگر این است که کودک خودش را از دیگران پایین‌تر می‌بیند.

مفهوم اعضای بدن در نقاشی کودکان

تفسیر نقاشی کودک، تنها با دیدن یک نقاشی از قبل کشیده شده، تفسیر درستی نیست. بلکه باید ترتیب نقاشی کودک را نیز در نظر گرفت. 

نقاشی اعضای بدن کوچک‌تر و یا بزرگتر از حد معمول مفاهیم خاص خود را دارد، که در ادامه به آن‌ها می‌پردازیم.

سر

کودکان، همیشه سر‌های بزرگ ترسیم می‌کنند؛ ولی اگر سر زیاد بزرگ باشد، نشانگر آن است که «من» کودک بیش از حد طبیعی است. سر نشانگر قدرت فکری، هوشی، و عامل اصلی فشارهای درونی است.

صورت

صورت بسیار اهمیت دارد و اغلب تنها کشیده می‌شود. اگر اجزای صورت بزرگ نقاشی شوند، بیانگر پرخاشگری کودک است، این در صورتی است که کودکان خجالتی، جزئیات صورت را نقاشی نمی‌کنند و گاهاََ صورت را از نیم رخ می‌کشند.

پیشنهاد مطالعه

10 آزمون شخصیت‌شناسی محبوب

دهان و دندان

نقاشی دهان، ممکن است معنی نیاز به خوراک را نمایان سازد. لب‌ها که بسته باشند، نمایان‌گر تنش و فشار است. چانه، نماد قدرت مردانگی است.

چشم

نقاشی چشم‌ها دنیای درون نقاشی را نشان می‌دهند، و بیانگر اجتماعی بودن کودک است. در کودکان خودخواه چشم ها ارزش زیبایی نیز دارند.

دست

کشیدن دست‌های بلند یا تعداد زیادی دست، بیانگر قدرت و کنترل است. در مقابل حذف دست‌ها بیانگر احساس بیهودگی و بی‌یاور بودن است. 

کودکانی که توسط والدین خود تنبیه بدنی می شوند، در نقاشی والدین خود را بدون دست و پا می‌کشند.

پا

کشیدن پاهای بلند یا تعداد زیادی پا برای انسان‌ها بیانگر قدرت و توانایی بالا است، در مقابل کودکان ضعیف و درون‌گرا اغلب برای انسان پا نمی‌گذارند و یا او را در حالت نشسته نقاشی می‌کنند.

نقاشی حیوان

مفهوم حیوانات در نقاشی کودکان

اگر در نقاشی کودکتان شکل حیوان دیده می‌شود، دلایل مختلفی وجود دارد که می‌توانیم با کمی بررسی مفهوم آن را دریابیم.

در صورتی که کودک حیوان خانگی دارد، در روستا زندگی می‌کند و به حیوانات علاقه داشته باشد یا زیاد به باغ وحش برود، کشیدن حیوان در نقاشی‌‌هایش صورتی عادی دارد.

اما اگر کودکی به نوعی با حیوانات در ارتباط نباشد و به حیوانات دسترسی نداشته باشد، کشیدن حیوان در نقاشی او اهمیت خاصی پیدا میکند.

مثلا کودکی که کار اشتباهی کرده، از سوی والدین سرزنش شده و احساس گناه می‌کند، ممکن است شکل حیوانی چون مارمولک بکشد. 

یا اگر کودکی که صاحب خواهر/برادر جدید شده ممکن است گرگ بکشد، که نشانه ترس و استرس است. کشیدن حیوانات درنده نشانه فشارهای درونی مخفی کودک است. 

نقاشی اعضای خانواده در نقش حیوانات

به طور کلی هروقت کودک در ترسیم خانواده دچار حالت‌های بازداری «وقفه» شد، به او پیشنهاد می‌کنیم که اعضای خانواده را در غالب حیوانات نقاشی کند. 

همان‌طور که کودک با یک فرد انسانی می‌تواند همانندسازی کند، با یک حیوان هم می‌تواند. در این روش بهتر است به کودک بگوییم فرض کن همه در جنگل زندگی میکنیم، و هریک از اعضای خانواده یک حیوان هستند، حالا بگو مامان/ بابا چه حیوانی است؟ 

دسته‌بندی ترسیم حیوانات

دسته‌بندی ترسیم حیوانات به دو دسته کلی تقسیم می شود:

  1. حیوانات اهلی: نشانه‌ احساسات مهار شده و اجتماعی شده است.
  2. حیوانات وحشی: گویای سرکشی، پرخاشگری و خشونت هستند.
  • خرگوش

حیوانی زیبا، باهوش، زرنگ و دوست داشتنی است و معمولا کودک کسی را که خیلی دوست دارد و نسبت به او اضطرابی احساس نمی‌کند، به شکل خرگوش ترسیم می‌کند.

  • گربه

گربه زیبا و دوست داشتنی است، اما در بعضی از موارد آسیب‌رسان و بی‌چشم و رو است. مانند همه حیواناتی که پوست نرم دارند، گربه نیز نماد گرایش کودک به ناز و نوازش است.

  • سگ

سگ مظهر وفاداری و امنیت است، ولی در مقابل ترسناک است. به این معنا که سگ باید آرام و مطیع باشد ولی امکان دارد گاز بگیرد. 

بنابراین وجود سگ در نقاشی بر حسب ملایمت یا شدت خطوط، نشانه‌ی تقاضای مهر و محبت یا یک پرخاشگری نهفته است.

  • خوک

خوک نماد تنبلی و پرخوری است، اما در برخی موارد می‌تواند بیانگر فرد باهوش باشد.

  • خرس

خرس حیوانی پرقدرت، باهوش و خشمگین است. خرس نمایانگر فردی خشن و زمخت است.

  • گوزن

حیوانی قوی و دور از درنده خویی.

  • پرندگان زیبا

دوست داشتنی و مورد علاقه هستند ولی باید نگران پریدن آنها بود.

  • پرندگان سیاه

پرندگان سیاه و کلاغ بیانگر زشتی، دلهره و گناهکاری می‌باشند. اگر کودک خود را به شکل کلاغ بکشد. 

یعنی خودش را در نقش بدی می‌بیند، ولی اگر فرد دیگری را به شکل کلاغ بکشد، یعنی آن فرد را دوست ندارد.

  • پروانه

زیبا و دور از دسترس

  • عقاب و شاهین

عقاب و شاهین سمبل زیبایی، قدرت و توانایی هستند. کودکانی که خودشان را عقاب ترسیم می‌کنند، دوست دارند آن‌قدر قوی باشند و توانایی پیدا کنند که از کنار کسانی که به آن‌ها لطمه می‌زنند و درک‌شان نمی‌کنند به راحتی دور شوند.

نکته‌ی دیگری که در تفسیر نقاشی‌های کودکان باید مورد توجه قرار داد، اثر الاکلنگی است؛ یعنی، کودک آن چیزی را که برایش از اهمیت بیش تری از لحاظ عاطفی و احساسی برخوردار است، در نقاشی اش بزرگ‌تر از دیگر چیز‌ها می‌کشد. 

مثلاً فردی که در خانواده نقش غالب را بازی می‌کند و فرمان رواست، بدون توجه به اندازه‌ی واقعی وی، از همه بزرگ‌تر کشیده می‌شود. 

در پایان اینکه...

والدین باید توجه داشته باشند که تجزیه وتحلیل نقاشی کودکان کاری بسیار ظریف و حساس است و والدین نمی‌توانند در این رابطه نظر قطعی دهند. 

اگر جزء افرادی هستید که دوست دارند بدانند چه افکاری در ذهن کودکشان می‌گذرد، می‌توانید نقاشی کودک خود را برای کارشناسان روانشناسی تیم گیتی‌مد ارسال کنید تا از دنیای درونی کودک خود آگاه شوید.

در نقاشی‌های ارسالی باید به نکات زیر توجه کنید:

  1. نقاشی در شرایط آرام و دور از استرس ترسیم شود.
  2. دو نقاشی ارسال شود، اولی تصویر یک انسان و دیگری تصویری از خانواده باشد.
  3. حتما با مداد مشکی کشیده و بعد رنگ‌آمیزی شود.
  4. حتما 12رنگ مداد در دسترس کودک باشد، تا محدودیت برای رنگ‌آمیزی نداشته باشد.
  5. ترتیب نقاشی کشیدن و شخصیت‌های نقاشی مشخص شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه تفسیر نقاشی کودکان، می‌توانید به مقاله دیگر گیتی‌مد در این زمینه مراجعه کنید.