قبل از بارداری و حس شادی بخش حضور فرزندتان، ابتدا بهتر است به فکر تغییر شیوه زندگی خود و ایجاد یک محیط سالم و مناسب برای تولد و رشد آن باشید.

این مقاله با پرداختن به نکات مهمی در مورد بارداری سعی بر شفاف ساختن ابهامات و کاهش نگرانی‌های شما در این زمینه دارد و حتی اطلاعاتی بیشتری هم در اختیارتان می‌گذارد.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

1. مصرف مولتی ویتامین؛

داشتن یک رژیم غذایی کامل و متعادل که غنی از ویتامین و مواد معدنی باشد، به ایجاد بهترین وضعیت در بدن شما به عنوان یک محیط سالم و مغذی برای پرورش و رشد جنین کمک می‌کند.

اگرچه مواد غذایی هر چند سالم و مناسب باشند اما به تنهایی پاسخگوی نیازهای دوران بارداری نیستند.

ویتامین‌های دوران بارداری شامل دوز بالایی از مواد مغذی خاصی هستند که مادران باردار به آنها احتیاج دارند. مانند: فولیک اسید، کلسیم و آهن.

این ویتامین‌ها به رشد صحیح جنین کمک کرده و همچنین از بروز نقص‌های مادرزادی جلوگیری می‌کنند.

پزشک معالج، مولتی ویتامین یا تعدادی از ویتامین‌های مفید را برای خانم باردار تجویز می‌کند. معمولا مولتی ویتامین شامل دو اسید چرب ضروری به نام‌های : 

دوکوزا هگزانوئیک اسید «DHA: Docosa hexaenoic acid»

ایکوزاپنتانوئیک اسید «EPA: Eicosapentaenoic acid»

که به آنها امگا 3 نیز می‌گویند و برای رشد مغز جنین تاثیر گذارند. در نظر داشته باشید که مولتی ویتامین را بیشتر از حد توصیه شده توسط پزشک، مصرف نکنید زیرا خوردن دوز بالای برخی از ویتامین‌ها با عوارض جدی همراه است . 

2. پرهیز از استعمال دخانیات؛

نوزادان متولد شده از مادرانی که در طی دوران بارداری سیگار، قلیون و ... می‌کشیدند نسبت به نوزادان مادران غیر سیگاری، وزن کمتر و ریسک بالاتری برای ابتلا به ناتوانی یادگیری دارند.

همچنین بر طبق آمار موجود؛ اکثر نوزادان متولد شده از مادران سیگاری به علت اعتیاد فیزیولوژیکی به نیکوتین، خیلی زود و در سن جوانی به سمت دخانیات کشیده می‌شوند. 

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

3. تنظیم برنامۀ خواب؛

تغییرات هورمونی، انتظار تولد نوزاد و اضطراب ناشی از آن باعث احساس خواب آلودگی می‌شود. بارداری به خودی خود موجب افزایش خواب بخصوص در سه ماهه آخر بارداری می‌گردد به همین دلیل نیاز شدید به خواب وجود دارد.

زمانی که احساس خستگی می‌کنید چرت کوتاهی بزنید، بهتر است برنامه منظمی برای خوابیدن داشته باشید.

هر شب حدود 7 تا 9 ساعت بخوابید. خستگی نشانه نیاز بدن شما به استراحت است پس با داشتن خواب منظم، این نیاز را برطرف کنید. 

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

4. پرهیز از نوشیدنی‌های الکلی؛

الکل تاثیر زیادی بر رشد جنین دارد و مادرانی که در طی بارداری نوشیدنی‌های الکل‌دار مصرف می‌کنند، نوزادان آنها در معرض ابتلا به سندروم جنین الکلی «FAS: Fetal Alcohol Syndrom» قرار دارند.

  • علائم FAN در نوزادان شامل:

1. وزن پایین هنگام تولد

2. ناتوانایی در یادگیری

3. اختلالات رفتاری

4. تاخیر در رشد جسمی

5. اختلالات بینایی و شنوایی

6. ناهنجاری های قلبی

حتی دوز کم الکل هم مشکل‌زا است، به این معنا که حتی مصرف مقداری از آن در دوران بارداری توصیه نمی‌شود.

اگر قبل از بارداری عادت به نوشیدنی‌های الکلی داشتید حتما برای قطع مصرف آن با پزشک مشورت کنید و این تصمیم باعث سلامت جنین‌ می‌گردد.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

5. انجام ورزش‌های مناسب؛

تحقیقات اخیر نشان‌داده، داشتن فعالیت بدنی و انجام ورزش‌های مناسب برای سلامتی مادر و نوزاد مفید است و نظریه‌های قبلی مبنی بر عدم انجام ورزش در طی دوران بارداری را نقض می‌کنند. 

در حقیقت، ورزش منظم در دوران بارداری باعث مقابله بدن با تشدید عوامل چون بیخوابی، جلوگیری از اضافه وزن شدید، درد مفاصل و ماهیچه‌ها و مشکلات روحی و افسردگی می‌شود.

چنانکه قبل از بارداری عادت به انجام ورزش داشتید به این روند ادامه دهید، البته با پزشک خود در مورد تنظیم و تعدیل آن بخصوص در سه ماهه دوم و آخر بارداری، مشورت کنید.

اما در صورت نداشتن برنامه ورزشی منظم بهتر است با تجویز پزشک، ورزشی که باعث تناسب اندام‌تان می‌شود را انجام دهید که منجر به پیدایش یک وضعیت ایده‎آل برای سلامت مادر و رشد جنین شود.

پیشنهاد مطالعه

10 توصیه برای بارداری سریعتر

6. اجتناب از مصرف گوشت خام؛

مصرف گوشت و تخم مرغ خام و نیم‌پز شده احتمال خطر ابتلا به بیماری‌های زیر را افزایش می‌دهند:

لیستریوسیس «Listeriosis» عفونت باکتریایی است که از خوردن مواد غذایی شسته نشده و خام ایجاد می‌شود که در دوران بارداری می‌تواند خطرات بسیاری مانند: زایمان زودرس، رشد ناقص جنین و سقط جنین را به دنبال داشته باشد .

توکسوپلاسموز «Toxoplasmosis» بیماری انگلی که در انسان، همه پستانداران و حتی پرندگان ایجاد می‌شود که یکی از راه‌های انتقال آن خوردن گوشت خام یا نیم‌پز شده است.

در صورتیکه مادر در دوران بارداری به این انگل آلوده شود امکان ابتلا جنین نیز وجود دارد و باعث سقط جنین، رشد ضعیف، زایمان زودرس و یا تولد جنین مرده می‌گردد. همچنین مسمویت غذایی از عوامل خطرزا می‌باشد. 

این بیماری‌ها می‌توانند باعث ایجاد عارضه جدی و خطرناکی شوند که منجر به نقص مادرزادی و حتی سقط جنین گردد. برای پیشگیری بهتر است قبل از خوردن گوشت و تخم مرغ از خوب پخته شدن آنها اطمینان حاصل کنید. 

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

7. مصرف غذاهای دریایی؛

غذاهای دریایی منبع غنی از ویتامین‌ها و مواد معدنی هستند. مانند: اسید چرب امگا 3 که برای سلامت قلب مفید است و همچنین زینک و آهن که این مواد مغذی بر سلامت مادر و جنین تاثیر گذارند.

اما غذاهای دریایی خام و نیم‌پز شده می‌توانند باعث بروز مشکلاتی شوند. غذاهای دریایی ممکن است حامل باکتری و ویروس‌های خطرناکی باشند که البته با پختن از بین می‌روند. 

همچنین بهتر است زنان باردار از مصرف ماهی خام و ماهی‌هایی که درصد بالایی جیوه دارند، پرهیز کنند.

ماهی‌هایی حاوی مقدار بالای جیوه هستند، عبارتند از:  کوسه‌ماهی «Shark»، اره‌ماهی «Sword fish»، شاه ماهی «King mackerel»، تاج ماهی «Tile fish».

اگرچه می‌توانید از غذاهای دریایی مختلفی استفاده کنید و نگران مصرف یک نوع خاص نباشید. اما در نظر داشته باشید که بیش از 12 اونس (معادل 1943/340 گرم) ماهی در طول یک هفته نخورید.

8. پرهیز از گوشت‌های فراوری شده؛

محصولات فراوری‌شده گوشتی از جمله هات‌داگ، سوسیس، ماهی قزل‌آلا دودی و سایر گوشت‌های خشک شده می‌تواند باعث بیماری‌های غذایی مانند لیستریوز و توکسوپلاسموز شود.

گوشتی که قطعه قطعه شده است سطح بیشتری برای رشد باکتری دارد. به طور کلی پختن این گوشت‌ها می‌تواند ریسک‌های ناشی از مصرف آن‌ها را کاهش دهد.

همچنین خوردن شیر و پنیر پاستوریزه نیز بسیار مهم است. همواره قبل از مصرف محصولات آن‌ها را بشویید تا احتمال وجود باکتری‌های مضر را کاهش دهید.

9. رابطه جنسی هنگام بارداری؛

نزدیکی در طی بارداری اشکالی ندارد، البته تا زمانیکه شما مبتلا به عارضه‌های پیچیده‌ایی مانند: جفت سر راهی «Placenta previa» یکی از مشکلات زایمان است که با خونریزی واژینال فاقد درد در سه ماهه سوم بارداری ظاهر می‌شود که نتیجه شکل گیری غیر نرمال جفت در سرویکس داخلی است و دیگر عوامل خطرزا نمی‌باشید. 

اکثر زنانی که بارداری معمولی و بدون مشکلی دارند، تا زمان پاره‌شدن کیسه آب یا زایمان می‌توانند رابطه جنسی بدون خطری را داشته باشند. البته اگر در این زمینه ناراحتی یا مشکلی داشتید، با پزشک خود در میان بگذارید.

10. پرهیز از لبنیات غیر پاستوریزه؛

کلسیم از عوامل تاثیر‌گذار بر رشد جنین است. اما مادران باید در نحوه مصرف محصولات لبنی به عنوان منبع غنی از کلسیم، احتیاط به خرج دهند.

زنان باردار باید از مصرف شیر خام غیر پاستوریزه اجتناب کنند، زیرا شیر خامی که جوشیده نشده و یا به عبارتی حرارت ندیده است منشا باکتری‌های خطرناکی است که بیماری‌زا هستند.

بخصوص اینکه شیر خام ممکن است حامل باکتری لیستریا «Listeria» باشد و منجر به بیماری لیستریوسیس، سقط جنین و تهدیدهای دیگری برای جنین داشته باشد.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

11. انجام تمرینات یوگا؛

از انجام تمرینات هات‌ یوگا «Hot Yoga» و یوگا بیکرام «Bikram Yoga» نوعی از تمرینات قدیمی یوگا که در دمای بالا و مرطوب انجام می‌شوند، پرهیزید کنید.

اما انجام باقی روش‌های تمرینی یوگا در زمان بارداری، ضرری ندارند. بهتر است در کلاس‌های یوگا که مختص زنان باردار هستند، شرکت کنید.

مربی این کلاس‌ها می‌دانند چه حرکتی مناسب حال شما است و از انجام چه حرکتی باید اجتناب کنید. اگر قبلا تمرینات یوگا انجام نمی‌دادید حتما قبل از ثبت نام در این کلاس‌ ها با پزشک خود مشورت کنید.

در صورتیکه اجازه انجام این ورزش را داشتید و در حین انجام آن با مشکل و نگرانی خاصی روبرو شدید به پزشک خود اطلاع دهید.

بیشتر بخوانید

ارتباط سبک زندگی مادران باردار با سلامت نوزادان

12. خودداری از نشستن در وان آب گرم؛

اگرچه بسیار دل‌نشین و آرامش بخش است ولی محیط‌های گرم نظیر حمام داغ، سونا و جکوزی می‌تواند برای مادرانی که حامله‌اند بسیار خطرناک باشد.

در حقیقت، تحقیقات نشان‌داده است که استفاده از این محیط‌ها در سه ماهه اول بارداری خطر سقط جنین را دو برابر می‌کند.

همچنین حضور در مکان‌های گرم دمای بدن مادران را بالا برده و سبب ایجاد مشکلاتی در کودک مانند: یک سری نقص‌های زایمان شود.

13. تزریق واکسن آنفولانزا؛

زنان باردار بهتر است در زمان بارداری واکسن آنفولانزا تزریق کنند، تزریق واکسن از شما و جنین در حال رشدتان محافظت خواهد کرد. البته باید مطمعن شوید منع مصرفی وجود نداشته باشد.

واکسن حامل ویروس زنده نیست و تزریق آن خطری ندارد. اما اگر در طی بارداری دچار آنفولانزا شدید، خطر عوارض جانبی آن در مقایسه با یک خانم هم‌سن شما و غیر باردار، بیشتر است.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

14. اجتناب از مصرف بیش از حد کافئین؛

کافئین می‌تواند از جفت عبور کند و باعث افزایش ضربان قلب جنین شود. تحقیقات اخیر نشان‎داده است که در زمان بارداری نوشیدن یک یا دو فنجان قهوه در روز مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما از مصرف بیشتر از آن خودداری کنید.

15. اضافه وزن هوشمندان و تدریجی؛

این مطلب که مادر باردار باید به جای فرزندش هم غذا بخورد، دلیل بر این نمی‌شود که بیش از حد غذا بخورید.

در عوض، زنان باردار باید از برنامه رژیم غذایی خاصی تبعیت کنند که بر اساس آن بدانند از چه غذایی و به چه میزانی استفاده کنند. اضافه وزن زیاد در طی دوران بارداری بیش از آنکه به نفع جنین باشد، به ضرر آن است.

مادر باردار در طول سه ماهه اول، حدود 100 کالری انرژی اضافه در روز برای رشد جنین نیاز دارد و در سه ماهه آخر، میزان انرژی اضافه مورد نیاز به حدود 300 کالری در روز می‌رسد.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

16. اجتناب از تمیز کردن جعبه بستر گربه؛

داشتن حیوانات خانگی مشکلی ندارد، اما بعد از لمس آنها حتما دست‌های خود را بشویید و از تمیز کردن جعبه بستر گربه خودداری کنید، زیرا فضولات گربه سرشار از میلیون‌ها باکتری و انگل است.

از شایعترین آنها می‌توان به توکسوپلاسماگوندی «Toxoplasma gondii» یک انگل اجباری درون سلولی است که میزبان آن گربه است و قابلیت انتشار آن توسط مدفوع گربه می‌‌باشد اما قدرت آلوده کردن انواع مهره داران، پستانداران و پرندگان را نیز دارد.

باید اشاره کرد که این انکل برای مادران باردار بسیار خطرناک است و در صورت ابتلا به این انگل، زمانی متوجه آن می‌‌شوید که دچار عوارضی مانند سقط جنین یا زایمان زود هنگام می‌گردید.

نوزادان مبتلا به این انگل با مشکلات جدی همانند تشنج و عقب ماندگی ذهنی روبرو می‌شوند.

17 باید و نباید مهم در دوران بارداری

17. مراجعه به دندانپزشکی؛

برای دهه‌ها این تصور وجود داشت که رفتن به دندان‌پزشکی و ملاقات با دندان‌پزشک می‌تواند سبب ایجاد عفونت در ناحیه دهان و انتقال آن به نوزاد شود.

اما امروزه تحقیقات صورت گرفته نشان می‌دهند که سلامت دهان و دندان در دوران بارداری بسیار مهم است. فقط قبل از انجام هر عملیاتی دندان‌پزشک خود را نسبت به باردار بودن خود آگاه کنید.

در پایان...

داشتن فرزند سالم آرزوی هر پدر و مادری است. رعایت اصول تغذیه قبل از بارداری و بعد از بارداری برای داشتن فرزند سالم از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

در کنار رعایت تغذیه مناسب مصرف داروهای تقویتی و مکمل با مشورت پزشک متخصص تاثیر بسیار زیادی در جلوگیری از بروز مشکلات بارداری و تاثیرات نامطلوب بر روی جنین خواهد داشت.

بیاد داشته باشید از مصرف هر گونه دارویی بدون تجویز پزشک و مشورت با متخصصان زنان و زایمان پرهیز نمایید.

آیا قصد بارداری دارید؟ با رعایت نکات ذکر شده بدون نگرانی برای بارداری اقدام کنید.

"گیتی مد" مشتاقانه منتظر شنیدن نظرات و پیشنهادات شماست.

منبع: healthline