احساسات و عواطف بخشی غیر قابل انکار از وجود آدمی است، که بعضا به رفتارهای اجتماعی فرد نیز جهت دهی می‌کند.

از این رو مهم است که بتوان به خوبی احساسات و عواطف را شناسایی کرد و آن‌ها را تحت کنترل خود در آورد. در واقع افرادی در زندگی اجتماعی خود موفق‌تر هستند که تسلط بیشتری بر احساسات و عواطف خود دارند. 

خداوند انسان را موجودی اجتماعی خلق کرده و همین خصوصیت است که انسان را در معرض عواطف و احساسات مختلفی قرار می‌دهد.

در حقیقت، زندگی اجتماعی موجب می‌شود انسان در وجود خود با بروز عواطف و احساساتی مواجه شود که نتیجه آن‌ها بعضا در رفتار و حتی شرایط فیزیکی و جسمی وی نیز به خوبی نمایان می‌شوند.

علم روان شناسی با تعریف کردن مفاهیمی چون بلوغ عاطفی به عنوان یک معیار سنجش، سعی در بالا بردن شناخت انسان ها از عواطف خودشان و در نهایت بالا بردن توانایی آنان در کنترل این عواطف و احساسات را دارد.

با ما در ادامه همراه باشید تا به این سوال پاسخ می‌گوییم که بلوغ عاطفی چیست؟

بلوغ عاطفی چیست؟

در تعریف بلوغ عاطفی می‌توان گفت، توانایی شناخت و مدیریت هیجانات، احساسات و عواطف را بلوغ عاطفی می‌گویند.

بلوغ عاطفی به انسان کمک می‌کند که رضایت بیشتری از زندگی داشته باشد و زندگی دلخواه خود را بتواند با روحیه و انرژی بهتری بسازد.

انسانی که دارای بلوغ عاطفی است، هنگامی که در یک موقعیت دشوار قرار می‌گیرد و با یک چالش مواجه می‌شود، سازگاری بیشتری با شرایط از خود نشان می‌دهد.

از این رو میزان بلوغ عاطفی هر فرد را می‌توان پارامتری بسیار اساسی برای تعیین میزان سازگاری فرد با شرایط دانست.

اگر بخواهیم یک تعریف جامع و البته ساده از بلوغ عاطفی داشته باشیم می‌‌توان گفت بلوغ عاطفی: یعنی این که فرد از نظر احساسی به طور کامل پخته شده و در برابر مشکلات عاطفی خود می‌‌تواند منطقی تصمیم‌ گیری کند.

اما چگونه تشخیص دهیم یک فرد به بلوغ کامل عاطفی رسیده و آمادگی ازدواج دارد. در ادامه این مطلب به چند مورد از آن‌‌ها اشاره خواهیم کرد.

نشانه‌های بلوغ عاطفی

همه افراد در زندگی به سطح یکسانی از بلوغ عاطفی نمی‌رسند. در واقع رسیدن به بلوغ عاطفی فرایندی پویا است و شما دائما می‌توانید در طول زندگی روی آن کار کنید و آن را ارتقا بخشید.

ما در ادامه به مهم ترین نشانه‌های بلوغ عاطفی اشاره کرده‌ایم که بر اساس آنها می‌توانید میزان رشد خود را در این زمینه تخمین بزنید. 

نکته: انتظار نداشته باشید که در همه فاکتورهای مطرح شده کامل و بی‌نقص باشید.  این نشانه‌ها تنها راهنمای شما هستند برای اینکه بدانید برای بلوغ عاطفی باید روی چه زمینه‌هایی بیشتر کار کنید.

  • رضایت و شادی

افراد با بلوغ عاطفی، خنده رو و شاد و خوش مشرب و معمولا بسیار شوخ طبع هستند. این افراد به علت حس رضایت و خوشحالی که در زندگی دارند می‌توانند این حس را با توانایی‌ها و قابلیت‌هایی چون شوخ طبعی به دیگران هم منتقل کنند. به همین علت افراد بسیاری مشتاق داشتن ارتباط با این افراد هستند.

  • پذیرفتن شکست 

افراد با بلوغ عاطفی، توانایی پذیرش شکست همراه با واقع بینی را دارا هستند. همیشه در زندگی اشتباهاتی رخ می‌دهد که باعث می‌شود انسان احساس ناکامی و ناامیدی کند.

در این شرایط است که بلوغ عاطفی به فرد کمک می‌کند که احساسات خود را بهتر بروز دهد و برای رفع آن‌ها راه‌حلی پیدا کنید و بگذارید که جریانات منفی عبور کند. مقاومت داشتن در برابر پذیرش شکست در حقیقت می‌تواند عامل ناکامی‌های بعدی باشد.

  • مسئولیت‌ پذیری

مسئولیت‌ پذیری یعنی این که در برابر کارها و رفتار‌های خود پاسخگو باشیم. یکی از نشانه‌‌های افراد بالغ مسئولیت‌ پذیر بودن آن‌‌ها است یعنی او مسئولیت هر کاری را بر عهده بگیرد، تلاش خواهد کرد آن را به بهترین نحو به پایان برساند.

فردی که این ویژگی را داشته باشد قطعاً می‌‌تواند مسئولیت‌‌های بزرگتر مانند مسئولیت زندگی مشترک را نیز بپذیرد.

  • انعطاف پذیری

افراد با بلوغ عاطفی، بسیار انعطاف پذیر‌تر از سایرین می‌باشند. انعطاف پذیری به این معناست که فرد بتواند به هر موقعیت به عنوان یک موقعیت منحصر به فرد بنگرد و براساس شرایط موجود خود را با آن سازگار کند.

افرادی که ذهن انعطاف پذیری دارند، می‌توانند به راحتی با شرایط مختلف کنار آمده و الزامات مربوط به آن را درک کنند.

این توانایی به آن‌ها در مسیر موفقیت کمک بسیاری می‌کند. فردی که می‌تواند خود را با شرایط مختلف هماهنگ کند، قطعا می‌تواند به موفقیت‌های مختلفی دست پیدا کند.

  • انتقاد پذیری

یکی دیگر از نشانه‌‌های بلوغ عاطفی، انتقاد پذیر بودن است. هر فردی در برابر انتقاد پذیری باید ظرفیت لازم را داشته باشد.

نباید با یک انتقاد ساده سریعاً ناراحت شوید. کسی که به بلوغ کامل رسیده است در برابر انتقادات موضع‌گیری نخواهد کرد و به انتقادات با دید مثبت نگاه می‌کند.

شاید این انتقادات در آینده موجب پیشرفت و بهبود زندگی او شود. پس گاهی اوقات از طرف مقابلی که از ما انتقاد کرده است باید تشکر کنیم.

  • ابراز محبت

کسی که بلوغ عاطفی کامل رسیده است توانایی محبت به دیگران را دارد و هر روز در زندگی خود این کار را تکرار می‌کند. او می‌تواند به افراد نزدیک خود محبت و عشق را هدیه دهد.

این محبت کردن به دیگران باعث ایجاد انرژی مضاعف در زندگی او خواهد شد. وقتی به کسی محبت می‌کنید قطعاً این محبت به خود شما بر خواهد گشت.

  • همدلی

داشتن توانایی همدردی و همدلی نیز از ویژگی‌های افراد با بلوغ عاطفی به شمار می‌رود. افرادی که به بلوغ عاطفی رسیده‌اند، نه تنها احساسات خود و دیگران را می‌شناسند، بلکه توانایی همدلی نیز دارند و به همین دلیل می‌توانند روابط بسیار قوی و مستحکمی را با دیگران شکل دهند.

  • هدفمندی

هدفمند بودن در زندگی نیز از دیگر ویژگی‌های افراد با بلوغ عاطفی می‌باشد. چنین افرادی مرتب برای تجربه حس خوشحالی و رضایت سعی می‌کنند کارهایی انجام دهند که به موفقیت و رسیدن به اهدافشان منتهی گردد.

  • اعتماد به نفس

افراد با بلوغ عاطفی با اعتماد به نفس هم هستند. در حقیقت داشتن اعتماد به نفس در زندگی به این معناست که فرد به خود باوری واقع بینانه دست پیدا کند.

اگر فردی اعتماد به نفس کافی داشته باشد تصویر ذهنی وی از خود وابسته به تعریف و تمجید‌های دیگران نخواهد بود و برای خود ارزش کافی قائل بوده و دارای عزت نفس بالایی نیز می‌باشد.

در این صورت حتی زمانی که مورد تایید دیگران قرار نگیرید می‌توانید به عملکرد خود برای رسیدن به پیشرفت‌های بیشتر ادامه دهید. افرادی که با اعتماد به نفس هستند، معمولا به موفقیت های چشمگیر در زندگی دست پیدا می کنند.

آشنایی با 20 علامت بلوغ عاطفی از نظر آلن دوباتن



9 روش‌ برای بهبود بلوغ عاطفی

از آنجایی که بلوغ عاطفی تأثیر بسزایی در بهبود روابط و پیشبرد اهداف دارد، اشخاص می‌توانند با به کار بردن نکات زیر، بلوغ عاطفی خود را بهبود بخشند.

1. خود را بپذیرید و درک‌کنید؛

از اشخاص مهم در زندگی‌تان بخواهید در مورد رفتار شما بازخورد ارائه دهند خود را همان گونه که شما را می‌بینند، ببینید واقعیت را بپذیرید و با آن کنار بیایید.

2. خودخواه نباشید؛

اجتناب از خودخواهی را تمرین کنید و ببینید دیگران چه عکس العملی نشان می‌دهند. رفتار دیگران را در مقابل خودتان با زمانی که خودخواه نبودید مقایسه کنید. کدام رفتار را ترجیح می‌دهید.

3. راه‌حل‌های برنده پیدا کنید؛

برنده را برای کشمکش با اشخاص پیدا کنید: از تسلط بر دیگران اجتناب کنید. اگر راه‌حل مسئله‌ای برای هر دوی شما خوب نیست حتماً برای روابط و زندگی‌تان هم خوب نیست.

4. روابط اجتماعی خود را ارزیابی کنید؛

دوستان خود را ارزیابی کنید. به موقعیت‌هایی که بهترین و بدترین را برای شما می‌آورد، توجه کنید. خود را در معرض افراد و موقعیت‌هایی قرار دهید که بهترین را برای شما به ارمغان می‌آورند.

5. از تفکرات جادویی پرهیز کنید؛

تفکر جادویی اعتقاد به این مسئله است که هر چیزی بدون ذره‌ای تلاش شما اتفاق می‌افتد. این روند فکری در بچه‌ها طبیعی است، اما در بزرگسالان روند فکری متناقضی است.

همه ما گاه اشتباه می‌کنیم و ممکن است رفتاری خودخواهانه از خود نشان دهیم. بعضی مواقع این احساس گناه بر مبنای واقعیت است و مواجهه با آن به ما کمک می‌کند به فرد بهتری تبدیل شویم. اما برخورد غیرمنطقی با این احساس گناه موجب می‌شود ما دوباره اشتباه‌مان را تکرار کنیم.

6. یاد بگیرید که درد و آسیب را تحمل کنید؛

درد و آسیب از پیامدهای طبیعی زندگی است، به دلیل این حقیقت ساده که زندگی پر از بالا و پایین و از دست دادن و به دست آوردن است، عواطف ما نیز مستعد آسیب پذیری هستند.

چنانچه به آن‌ها بیش از حد حساسیت نشان دهیم، آسیب پذیرتر می‌شوند. در واقع در معرض درد و آسیب قرار گرفتن، فرصتی را برای ما به وجود می‌آورد تا قوی‌تر شویم و مهارت‌های کنترل و رویارویی با این آسیب‌ها را توسعه دهیم.

7. با احساس گناه خود روبه‌رو شوید؛

همه ما گاه اشتباه می‌کنیم و ممکن است رفتاری خودخواهانه از خود نشان دهیم. بعضی مواقع این احساس گناه بر مبنای واقعیت است و مواجهه با آن به ما کمک می‌کند به فرد بهتری تبدیل شویم.

اما برخورد غیرمنطقی با این احساس گناه موجب می‌شود ما دوباره اشتباه‌مان را تکرار کنیم. پس بهتر است مسئولیت اشتباهمان را بر عهده بگیریم، پشیمانی را در گفتار نشان دهیم و به اصلاح آن اقدام کنیم.

8. با خود صادق باشید؛

بهتر است برای خود این مسئله را روشن کنید که شما چه کسی هستید و از زندگی خود چه می‌خواهید. همیشه نقاطی در زندگی شما وجود دارند که نیاز به توسعه و پیشبرد آن‌ها دارید.

بعضی مواقع تغییرات از درون شما آغاز می‌شود و وقتی شما تغییر کنید، دنیای اطراف‌تان هم تغییر می‌کند. ما نباید در زندگی تحت کنترل چیزی باشیم.

صادق بودن با خود موجب درک این نکته می‌شود که بعضی چیزها در زندگی اصلاً ارزش نگران‌شدن ندارند.

9. زندگی نه سیاه است و نه سفید، بلکه خاکستری است

هیچ چیز در این دنیا کامل نیست ما هم کامل نیستیم. برای رسیدن به بلوغ عاطفی هیچ‌گاه دیر نیست. پس بهتر است مسئولیت اشتباهات خود را بپذیریم و برای بهتر شدن اقدام کنیم. از به کار بردن کلمات همیشه و هرگز هم اجتناب کنیم.

کلام آخر 

اگر در هر یک از زمینه‌های بالا احساس ضعف می‌کنید و یا می‌خواهید میزان رشد و بلوغ عاطفی خود را بررسی کنید، توصیه می‌کنیم به یک روانشناس با تجربه مراجعه کنید.

روانشناس با انجام ارزیابی‌های دقیق می‌تواند ریشه مشکلات شما را مشخص کرده و راهکارهایی عملی برای ارتقای سطح کیفی زندگی‌تان ارائه کند.