سرطان روده بزرگ یا کولون (colon) در روده بزرگ، که پایین‌ترین بخش دستگاه گوارش است، اتفاق می‌افتد. کولون طولانی‌ترین قسمت روده بزرگ می‌باشد، که وظیفه جداکردن آب و نمک از مدفوع را دارد.

سرطان مقعد یا رکتال (rectal) در آخرین بخش‌های روده بزرگ اتفاق می‌افتد، گاهی اوقات به هردو این‌ها سرطان‌های کولورکتال «colorectal cancers» گفته می‌شود.

اغلب موارد سرطان روده بزرگ با انبوهی از سلول‌های خوش خیم و غیر سرطانی، پولیپ آدنتومی (بواسیر لحمی) شروع می‌شوند که در گذر زمان بعضی از انواع این پولیپ‌ها تبدیل به سرطان می‌شوند.

پزشکان برای شناسایی این پولیپ‌ها و پیشگیری از تبدیل این پولیپ‌ها به سرطان، پیشنهاد می‌کنند که فرد به طور منظم  تست‌های غربالگری را انجام دهد.

ما در این مقاله سعی داریم شما را با بیماری سرطان روده بزرگ و مقعد آشنا کنیم تا متوجه تفاوت‌های این دو بیماری با یکدیگر شوید.

پیشگیری از سرطان روده بزرگسرطان روده‌ی بزرگ (colon)

کولون یا روده بزرگ بخشی از دستگاه گوارشی بدن، شامل: مری، معده، روده‌های بزرگ و کوچک، می‌باشد. روده باریک از انتهای معده شروع شده و به روده بزرگ ختم می‌شود و سپس روده بزرگ نیز از آنجا تا محل مقعد ادامه می‌یابد. 

در سرطان کولون یا سرطان روده بزرگ، سلول‌های سرطانی در داخل بافت روده شروع به تکثیر می‌کنند. اگرچه این سرطان از جمله معمول‌ترین سرطان‌های بشر به حساب می‌آید، اما به دلیل بهبود روش‌های غربالگری و تشخیصی، تعداد موارد جدید این بیماری و مرگ ناشی از آن به طور قابل ملاحظه‌ای کاهش یافته است.

سرطان روده بزرگ بیماری خاموشی است که باید جدی گرفته شود برای شناخت بیشتر این بیماری با ما همراه باشید.

علائم سرطان کولون

  • متداول‌ترین نشانه‌ها، تغییر در عادت دفع روده‌ای است.
  • وجود خون در مدفوع دومین نشانه شایع است.
  • کم خونی، بی‌اشتهایی، کاهش وزن و خستگی بدون دلیل.
  • درد مبهم شکمی، مدفوع سیاه و قـیـری رنـگ، انسـداد روده مدفوع باریک شده.
  • دفع دردناک مدفوع، احساس تخلیه ناقص بعـد از اجابت مزاج، اسهال و یبوست متناوب.

روش‌های تشخیص سرطان روده بزرگ

  • معاینه شکم
  • آزمایش خون و مدفوع
  • باریوم انما
  • کولونوسکوپی

همیشه پیشگیری بهتر از درمان است، اکنون برای شما راه‌حل‌هایی برای پیشگیری از این بیماری سخت را بیان می‌کنیم.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ

در حال حاضر سرطان روده بزرگ، دومین سرطان كشنده و سومین سرطان شایع در جهان است و اغلب در سنین بالای 50 سال بروز می‌کند.

بطوری‌ که کشورهای توسعه یافته در دو دهه اخیر با اجرای برنامه‌های غربالگری توانسته‌اند بیش از 40 درصد موارد مرگ ناشی از این سرطان را کاهش دهند!

سرطان کولون اختصاص به نژاد خاصی ندارد و تهدیدی برای سلامتی همه نژادهاست. اگرچه این بیماری در مردان کمی شایع‌تر از زنان است ولی واقعیت این است که مردان و زنان هر دو در معرض خطر سرطان کولون هستند.

خوشبختانه سرطان کولون از معدود سرطان‌هایی است که با غربالگری، تشخیص زودرس و درمان بموقع می‌توان بطور قابل توجهی آن را کنترل کرد.

اساساً برنامه‌های غربالگری، افراد ظاهراً سالم و بدون مشکلات خاص سلامتی را بیشتر مورد هدف قرار می‌دهند.

این نکته از این جهت حائز اهمیت است که سرطان کولون معمولاً در مراحل اولیه خود آرام و بدون سر و صدا پیش می‌رود و ممکن است در مراحل پیشرفته علامت ایجاد کند که در این حالت کنترل و درمان آن مشکل‌تر هم خواهد بود.

بنابراین زمان طلایی برای انجام غربالگری این بیماری، مرحله قبل از پیدایش علایم است. همچنین تشخیص زود هنگام و برداشتن پولیپ‌های روده بزرگ، امری حیاتی در پیشگیری از این سرطان است و با این کار شانس درمان و معالجه بیماری تا 90 درصد افزایش می‌یابد.

انتخاب روش درمانی به پیشرفت سرطان بستگی دارد. در مواقعی که سرطان در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود، قابل درمان است.

در مقابل، هنگامی که سرطان در مراحل آخر شناسایی شود و متاستاز شدت گرفته باشد، درمان کامل بعید به‌نظر می‌رسد.

نکات مهم پیشگیری از سرطان کولون 

  • کاهش عوامل استرس‌زا
  • عدم مصرف دخانیات و نوشابه‌های الکلی
  • کاهش مصرف غذاهای پرچرب و گوشت قرمز
  • داشتن برنامه روزانه ورزشی
  • مصرف مناسب آب و مایعات
  • استفاده از رژیم غذایی پر فیبر، میوه‌ها و سبزیجات
  • انجام آزمایشات و کولونوسکوپی به صورت دوره‌های منظم

بیشتر بخوانید

چگونه به فرزندانم بگویم به سرطان مبتلا شده‌ام؟!

شیوه‌های درمانی سرطان کولون

جراحی 

در جراحی پزشکان بخشی از تومور یا پولیپ را برمی‌دارند و یا اگر بیماری پیشرفته باشد، مجبور به برداشتن کل کولون درگیر سرطان می‌شوند.

شیمی درمانی 

در این درمان از دارو برای نابود کردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود. شیمی درمانی معمولا پس از جراحی استفاده می‌شود.

پرتو درمانی (رادیو تراپی) 

از این روش برای کشتن سلول‌های سرطانی پس از جراحی و یا کوچک کردن تومورهای کوچک قبل از جراحی استفاده می‌شود.

تفاوت سرطان روده بزرگ و سرطان مقعد در چیست؟

سرطان مقعد (rectal)

سرطان مقعد، رشد غير عادی سلول‌های اطراف مقعد يا كانال آن است. منطقه‌ای که مقعد را به رکتوم متصل می‌کند، کانال مقعدی نام دارد که بخش نهایی روده بزرگ است و حدود ۳ الی ۴ سانتی متر طول دارد. 

سرطان مقعد، بیماری نادری است که می‌تواند در ادامه رشد سرطان روده بزرگ که به مقعد ختم می‌شود، بوجود آید.

متاسفانه بیشتر تومورهای‌ سرطان مقعد از نوع خاموش می‌باشند؛ به گونه‌ای که به آرامی رشد کرده و از خود علائمی بروز نمی‌دهند تا زمانی که به اندازه کافی بزرگ و خطرناک شوند.

با این وجود اگر این سرطان به موقع تشخیص داده شود، می‌توان از آن پیشگیری و یا حتی آن‌را درمان کرد.

علائم سرطان رکتال 

علائم ابتلا به این بیماری تا حد زیادی شبیه مشکلات گوارشی یا بواسیر یا شقاق می‌باشد. دقت شود که این علائم بسیار نزدیک هم هستند، در صورت مشاهده هر کدام از علائم زیر بیمار باید فورا به پزشک مراجعه نماید:

  • درد در ناحیه مقعد
  • زور زدن در ضمن حرکات روده‌ای
  • خارش مقعدی
  • تغییر در دفعات اجابت مزاج به صورت افزایش یا کاهش دفعات
  • تغییر در قطر مدفوع
  • ترشح غیر عادی از مقعد
  • تورم غدد لنفاوی ناحیه مقعد یا ناحیه کشاله ران

در برخی از افراد سرطان رکتال بدون هیچ گونه علامت ایجاد می‌شود، یا ممکن است علائم مذکور به صورت خفیف ظاهر شود، لذا توصیه می‌شود در صورت ملاحظه هرگونه علامت که باعث ناراحتی می‌شود، فورا به پزشک متخصص مراجعه نمایید.

دلایل ابتلا به سرطان رکتال

دلایل ابتلا به سرطان رکتال

تاکنون دلیل اصلی ابتلا به بیماری سرطان رکتال مشخص نشده است، اما عواملی وجود دارد که خطر ابتلا به این بیماری را افزایش می‌دهند که عبارتند از:

  • رابطه جنسی

رابطه جنسی مقعدی می‌تواند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهد، همچنین اشخاصی که شرکای جنسی متعددی دارند نیز بیشتر در معرض ابتلا به بیماری می‌باشند.

  • افزایش سن

اشخاص بالای ۵۰ سال بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند.

  • مصرف دخانیات 

در حقیقت مصرف دخانیات خطر ابتلا به هر نوع سرطان را افزایش می‌دهد، زیرا در سیگار و سایر دخانیات مواد سرطان‌زا وجود دارد که به سرعت در بدن منتشر شده و به سلول‌های بدن آسیب می‌رسانند.

  • سابقه خانوادگی 

کسانی که سابقه‌ی ابتلا به انواع سرطان روده‌ای را در اعضای خانواده یا سرطان دهانه‌ی رحم یا واژن را در خود داشته‌اند، بیشتر در معرض مبتلا شدن به سرطان مقعد هستند.

هرچند بسیاری از افراد مبتلا به سرطان مقعد این ریسک فاکتورها را نداشته‌اند و علت این بیماری هنوز ناشناخته می‌باشد.

پیشنهاد مطالعه

7 روش پیشگیری از ابتلا به سرطان

روش‌های تشخیص سرطان مقعد

1. آندوسکپی

از وسیله خاصی برای دیدن مقعد استفاده می‌شود.

2. پروکتوسکوپی 

در این روش از ابزار نوری خاصی برای دیدن داخل کانال مقعد استفاده می‌شود.

3. سونوگرافی داخل رکتوم 

در این روش دستگاهی که امواج صوتی تولید می‌کند به داخل رکتوم فرو برده می‌شود، امواج برگشتی توسط کامپیوتری تفسیر می‌شود.

سونوگرافی به پزشک در تشخیص میزان گسترش تومور به بافت‌ها یا اندام‌های مجاور کمک می‌کند. پزشک ممکن است از روش‌هایی مثل کولونوسکوپی یا سیگموئیدوسکوپی برای تشخیص استفاده کند.

4. مطالعات تصویربرداری

اگر سرطان در فرد تشخیص داده شود لازم است آزمایشات دیگری برای تعیین میزان گسترش سرطان انجام شود.

  • سونوگرافی
  • CT اسکن
  •  RI
  • تصویربرداری از قفسه سینه
  • توموگرافی توسط پرتوهای پوزیترون

شیوه‌های درمانی سرطان رکتال

شیوه‌های درمانی سرطان رکتال

اكثر سرطان‌های مقعد با درمان رفع می‌شوند، سه درمان اصلی این بیماری عبارت اند از:

  • شیمی درمانی (کموتراپی) 

در این روش داروهای شیمی‌درمانی به صورت وریدی تزریق یا به شکل قرص خوراکی مصرف می‌شوند.

شیمی درمانی در سرطان مقعد معمولاً در دو دوره، با فاصله چهار هفته و هر بار به مدت چهار تا پنج روز انجام می‌شود.

در بسیاری از موارد، شیمی درمانی از طریق یک لوله کوچک به نام پیک لاین (PICC) که در بازوی فرد تعبیه شده است انجام می‌شود. این لوله می‌تواند تا زمان اتمام درمان در محل باقی بماند.

مواد شیمیایی در سراسر بدن حرکت می‌کند و سلول‌هایی که با سرعت در حال رشد هستند، مانند سلول‌های سرطانی را از بین می‌برد.

  • پرتو درمانی (رادیوتراپی) 

در پرتودرمانی با استفاده از پرتوهای پرقدرت مانند اشعه X و پروتون سلول‌های سرطانی را از بین می‌برند.

در طول پرتودرمانی فرد تحت تابش دستگاه‌های پرتودرمانی در مناطق دچار آسیب و سرطان قرار می‌گیرد. تابش ممکن است به بافت سالم اطراف توده نیز آسیب برساند. 

  • جراحي

پزشکان از روش‌های مختلفی برای حذف سرطان مقعد براساس مرحله سرطان استفاده می‌کنند. جراحی برای برداشتن سرطان در مراحل اولیه مقعد کاربرد دارد.

سرطان مقعد بسیار کوچک ممکن است از طریق عمل جراحی برداشته شود. در این روش، جراح تومور و مقدار کمی از بافت سالم اطراف آن را برای احتیاط بر می‌دارد.

در پایان...

باید خاطرنشان کرد، با رژیم غذایی درست و فعالیت بدنی می‌توان از سرطان کولون و رکتوم جلوگیری کرد. همانطوركه برای تمام سرطان‌ها صدق می‌كند، تشخیص زود هنگام و درمان مناسب، میزان نجات بیمار را به حداكثر می‌رساند.

اكثر تومورها با تركیب دو نوع شیمی درمانی و پرتو درمانی به خوبی رفع می‌شوند و اگر درمان پاسخ ندهد و سرطان برگردد می‌توان با جراحی آن را برطرف كرد.

در هر صورت توصیه می‌شود در صورت بروز هرگونه علائم ذکر شده برای تشخیص به موقع، سریعا جهت انجام آزمایشات، به پزشك مراجعه شود.

چنانچه فکر می‌کنید مطالب این مقاله می‌تواند برای یکی از عزیزانتان مفید باشد آن را به اشتراک بگذارید.

منبع: webmd