معرفی قرص استامینوفن

استامینوفن، یک داروی مسکن و تب‌بر است که برای تسکین انواع دردهای مداوم و خفیف، سردرد، درد عضلانی، کمردرد، دندان درد، دردهای قاعدگی، درد مفاصل و درد ناشی از سرماخوردگی به کار می‌رود.

استامینوفن از جمله داروهای ضد تب و ضد  درد غیر مخدر است که اثرات ضدالتهابی و ضد پلاکتی ندارد و با تأثیر مستقیم  بر مرکز حرارتی هیپوتالاموس برای انسداد اثرات مواد تب‌زای درونی، اثر ضد  تب خود را اعمال می‌کند، اما با انسداد عروق محیطی باعث افزایش جریان خون  در پوست و افزایش تعریق شده و در نتیجه حرارت بدن زیاد می‌شود.

استامینوفن از مجرای گوارش به سرعت به طور  کامل جذب می‌شود. بیست‌وپنج درصد دارو به پروتئین پیوند می‌یابد، تقریباً  نود تا نود و پنج درصد آن در کبد شکسته می‌شود و از طریق ادرار دفع می‌شود و  کمتر از پنج درصد استامینوفن بدون تغییر دفع می‌شود.
نیمه‌عمر دفع دارو یک تا چهار ساعت است. مصرف بیش‌ازحد دارو در کوتاه‌مدت،  باعث طولانی شدن نیمه‌عمر دارو و اثرات سمی آن می‌شود. نیمه‌عمر بیش‌تر از  ۴ساعت با از بین رفتن بافت کبدی همراه است و نیمه‌عمر بیشتر از دوازده ساعت  باعث اغما می‌شود.

موارد مصرف و عوارض قرص استامینوفن

  • سردرد
  • دندان درد
  • کمردرد
  • آرتروز
  • دردهای قاعدگی
  • سرماخوردگی
  • آنفلوآنزا
  • سرکوب سرفه

نحوه مصرف قرص استامینوفن

قرص استامینوفن را می‌توان سهولت بلع، خرد کرد. انواع خوراکی استامینوفن  را با مقدار اندکی از مواد غذایی نظیر ماست یا مربا مخلوط کرد. برای  استعمال راحت‌تر شیاف بهتر است آن را سی دقیقه در یخچال نگاه داشت، پوشش  شیاف را برداشته، آن را با آب سرد مرطوب کرده، سپس در حالی که به یک پهلو  خوابیده‌اید با انگشت خود شیاف را داخل مقعد کنید.

برای کودکان شربت‌های طعم دار استامینوفن در بازار موجود است. اگر یک  نوبت دارو را فراموش کردید، می‌توانید به مجردی که آن را به یاد آوردید، آن  را مصرف کنید. اما اگرنوبت بعدی رسیده است، نوبت فراموش شده را رها کرده  به برنامه دارویی منظم خود بازگردید.

مقدار مصرف هر دارو را پزشک معالج تعیین می کند ولی مقدار مصرف معمول این دارو به شرح زیر می باشد:
بزرگسالان

  • ۳۰۰ تا ۱۰۰۰ میلی گرم استامینوفن و ۱۵ تا ۶۰ میلیگرم کدئین حداکثر هر ۴ ساعت در صورت نیاز
  • حداکثر دوز: استامینوفن ۴۰۰۰ میلی گرم و کدئین ۳۶۰ میلی گرم در ۲۴ ساعت

مصرف کم یا زیاد استامینوفن

میزان مصرف توصیه‌شده برای بزرگ‌سالان و  بچه‌های بالای دوازده سال سیصد و سی و پنج تا ششصد و پنجاه میلی‌گرم هر ۴  تا ۶ ساعت در صورت نیاز است. این میزان برای بچه‌های ۶ تا ۱۱ سال صد و  پنجاه تا سیصد میلی‌گرم ۳ تا ۴ بار در روز است. تعیین میزان مصرف دارو برای  بچه‌های زیر ۶ سال باید با مشورت پزشک صورت گیرد. توجه داشته باشید که  فرآورده‌های مختلف این دارو دارای مقادیر متفاوتی استامینوفن هستند.

اثرات جانبی قرص استامینوفن

اثرات ناشی از مصرف استامینوفن کدئین  شامل یبوست، سرگیجه، خواب‌آلودگی، خشکی دهان، برافروختگی، سبکی سر، کاهش  اشتها، تهوع، مشکل یا درد به هنگام ادرار و تعرق است.این اثرات جانبی پس از  سازگاری بدن با دارو از بین می‌روند.

در صورت یبوست باید مواد فیبری بیشتری (میوه تازه و سبزیجات، سالاد، نان سبوس‌دار) مصرف کرد.

  • ورزش و نوشیدن آب بیشتر هم به رفع این مشکل کمک می‌کند.
  • برای رفع خشکی دهان، آدامس بدون قند بجوید.
  • در صورت خواب آلودگی یا سبک‌سری، مدتی نشسته یا دراز بکشید. به هنگام بلند شدن آرام برخیزید و مراقب پله‌ها نیز باشید.

اثرات جانبی استامینوفن

اثرات ناشی از مصرف استامینوفن کدئین شامل یبوست، سرگیجه، خواب‌آلودگی، خشکی دهان، برافروختگی، سبکی سر، کاهش اشتها، تهوع، مشکل یا درد به هنگام ادرار و تعرق است.این اثرات جانبی پس از سازگاری بدن با دارو از بین می‌روند.
در صورت یبوست باید مواد فیبری بیشتری (میوه تازه و سبزیجات، سالاد، نان سبوس‌دار) مصرف کرد.
ورزش و نوشیدن آب بیشتر هم به رفع این مشکل کمک می‌کند.
برای رفع خشکی دهان، آدامس بدون قند بجوید.
در صورت خواب آلودگی یا سبک‌سری، مدتی نشسته یا دراز بکشید. به هنگام بلند شدن آرام برخیزید و مراقب پله‌ها نیز باشید. 

مصرف استامینوفن کدوئین در دوران بارداری و شیردهی

استفاده از این قرص در دوران حاملگی می  تواند تاثیر مستقیم و جدی روی سلامت جنین بگذارد مانند بروز مشکلاتی مانند  اوتیسم و بیش فعالی.

محققان در اسپانیا بیش از ۳ هزار جفت مادر  و کودک را مورد بررسی دادند، هشتاد و هشت درصد این کودکان یک ساله بودند و  بقیه کودکان در سن ۵ سالگی مورد ارزیابی اختلالات طیف اوتیسم و علائم بیش  فعالی قرار گرفتند. مادرانی که در طول بارداری دوز زیادی استامینوفن مصرف  کرده بودند کودکانشان از سنین پایین علائم بیش فعالی و اوتیسم را بروز  داشتند.

کودکان ۵ ساله‌ای که در این مطالعه مورد آزمایش قرار گرفته بودند در  معرض خطر بالاتر بیش فعالی و تکانش گری بودند. این کودکان در معرض مداوم به  طور خاص عملکرد ضعیف‌تری در آزمون کامپیوتری، اندازه‌گیری توجه و پردازش  سرعت بصری نشان دادند.

در این آزمایش پسران بیشتر در معرض علائم طیف اوتیسم بودند. پاراستامول  یا استامینوفن تکانه‌های عصبی این کودکان را تشدید می‌کند و بعد از تولد  شاید هنگام مصرف پاراستامول احساس کنند دردشان تکسین یافته اما  به‌مرورزمان، چون در دوره جنینی در معرض استامینوفن بودند تأثیرات منفی در  مغزشان ایجاد می‌شود.

همچنین پاراستامون ممکن است زمانی که این کودکان به مرز نوجوانی و دوره  بلوغ می‌رسند اثرات مخرب خود را نشان دهد و در توسعه سیستم ایمنی بدنشان  نقص ایجاد کند.
مطالعات نشان داد قرار گرفتن جنین در دوران بارداری در معرض گسترده  پاراستامول یا استامینوفن در دورانی که جنین در رشد در رحم مادر به سر  می‌برد در اوایل کودکی کودکان مبتلابه ADHD یا بیش فعالی می‌شوند از این‌رو  زنان در زول دوران بارداری باید به توصیه‌های درمانی توجه خاصی نشان دهند.


چه افرادی نباید از استامینوفن کدئین استفاده کنند ؟

 

  • افرادی که یبوست دارند. افرادی که احتمال وابستگی به کدئین دارند. افرادی که دوره پس از  درمان ترک اعتیاد را می گذارنند، و افرادی که از داروهای خاص استفاده می  کنند که احتمالا این داروها با کدئین تداخل دارند.
  • در بیمارانی که شیمی درمانی می شوند پزشک ممکن است ترجیح دهد، از  استامینوفن 500 میلی گرم استفاده کند ولی از استامینوفن کدئین دار استفاده  نکند.
  • استامینوفن کدئین ممکن است روی دید فرد، رانندگی کردن، کار با دستگاه های  دقیق، اثر گذار باشد. مصرف بی رویه و بدون حساب آن ممکن است وابستگی ایجاد  کند.


تفاوت بین استامینوفن کدئین‌دار با استامینوفن ساده چیست؟ 

در علم داروسازی، اصطلاحی داریم به‌نام «سی‌نرژیسم» یا هم افزایی  برخی داروها؛ که یک تأثیر خودشان دارند و کنار داروی دیگر اثرشان بیشتر  می‌شود، مثلاً استامینوفن ساده 325 میلی‌گرم یک اثر درمانی دارد وقتی به آن  10 میلی‌گرم کدئین اضافه شود اثر آن 325 میلی‌گرم بسیار زیاد می‌شود؛ و  اگر ما به اثر بیشتر استامینوفن نیاز داریم؛ اما نخواهیم از دُوز بیشتر  استامینوفن به‌علت سمّیت کبدی استفاده کنیم، در این موارد از استامینوفن  کدئین‌دار استفاده می‌کنیم و این به‌هنگام دردهای شدیدتر استفاده می‌شود،   بنابراین استامینوفن کدئین‌دار OTC [فروش دارو بدون نسخه] نیست ولی  استامینوفن ساده داروی OTC است، به‌علت اینکه مصرف کدئین برای بسیاری از  افراد مضر است.

چه افرادی نباید از کدئین استفاده کنند؟

افرادی  که یبوست دارند، افرادی که احتمال وابستگی به کدئین دارند، افرادی که دوره  پس از درمان ترک اعتیاد را می‌گذرانند و افرادی که از داروهای خاص استفاده  می‌کنند که احتمالاً این داروها با کدئین تداخل دارند. در بیمارانی که  شیمی‌درمانی می‌شوند پزشک ممکن است ترجیح دهد از استامینوفن 500 میلی‌گرم  استفاده کند ولی از استامینوفن کدئین‌دار استفاده نکند.

استامینوفن  کدئین‌دار ممکن است روی دید فرد، رانندگی کردن و کار با دستگاه‌های دقیق،  اثرگذار باشد. مصرف بی‌رویه و بدون حساب آن ممکن است وابستگی ایجاد کند.

افرادی  که در زمینه داروها، سؤال دارند می‌توانند از طریق تلفن، پاسخ سؤالاتشان  را از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور دریافت کنند؟

تلفن  1490 شماره تلفنی است که بدون گرفتن کد، پاسخگوی سؤالات دارویی مردم در  سراسر کشور است. شماره 82101 در تهران، مرکز اطلاع رسانی دارویی است که  پاسخ‌گوی مردم است.

برخی  از مسکّن‌ها سمّیت کبدی دارند و برخی از آنها سمّیت کلیوی دارند، بنابراین  هنگام مصرف مسکن‌ها، اگر امکان مراجعه به پزشک ندارید حتی الامکان با  داروساز مشورت کنید و اگر بیماری زمینه‌ای دارید مثلاً بیماری‌های قلبی،  کلیوی یا کبدی هنگام خرید داروی otc با داروساز مشورت کنند.